پایانههای تاریخ

دمکراسی، لیبرالیسم، اندیویدآلیسم، سکولاریسم، لائیسیته، اروتیسم و ... حدود اعتدالِ اینها لنگرگاههای نهایی و پایانههای تاریخاند. رمز پایداری و پایانی بودن این امور نه ارزش آنهاست و نه گزینش آگاهانه و نه جبر تاریخ به معنای کلاسیک. اینها محصول عقب نشینی سنگر به سنگر موانع کامجویی انسانها تا جایی است که دیگر دندان شورش، مبارزه و تغییر پیکر آنها را نگزد؛ موانعی محو که محصول عللاند نه تصمیمها، رفع آنها ناتوانستنی است نه ناخواستنی...

موانع اجتماعی به قدری عقب رفتهاند که در بدنهی فلسفی جهان به تدریج محو میشوند. موانعی که باقی مانده به شرطی حذف شدنی است که عالم و آدمی نو خلق شود... دیگر مانع جدیای که بتوان انگشت اتهام را به سوی او برد در میان آدمها نیست. ناکامی هنوز هست ولی کسی لقمه را از دست نمیرباید که بتوان او را دنبال کرد. لقمه ربوده میشود، ولی تنها میتوان بغض کرد و گریست. گرسنگی در حالی هست که استثماری وجود ندارد... این گونه است که نوعی انزوا و درونگرایی، اعتقاد به غیب و جادوگری، جبریت و بیتفاوتی، یاس و پوچ انگاری و نیز خوشباشی و فرصتطلبی به نحو عام بر سر جامعهی پست مدرن سایه میاندازد...

- فرهنگ غرب فرهنگ غرب نیست، فرهنگ جهانی است. نهاد خواهشگر انسان با مطلق آموزش، هر کجا و هر زمان ترکیب شود، همین نتایج به دست میآید.

- کشف ارزشها، چه فردی و چه اجتماعی، برای عقل و علم ناممکن است، اما تاسیس ابزارانگارانه آن مجاز و مقدور است.

- مقرون به صرفهتر است که دشمنیها را استتار کنیم نه افشا. از زشت کردن یا زشت نمایاندن دنیا هیچ نفعی عاید هیچ کس نمیشود.

- حقوق طبیعی به عنوان محصول عقل، مقدم بر دین است. نظریهی حقوق طبیعی یک داور است، در حالی که دین یک رقیب و یک طرف دعواست.

- جز به خردمند مفرما عمل/گرچه عمل کار خردمند نیست!

- دریایی از حسرت در پیش و کوه منجمدی از آرزو درون آن شناور، آفتاب تموز واقعبینی هم از کوه میتراشد و به دریا میریزد...

دفاع از عقلانیت-مرتضی مردیها